Zihni Göktay ve Lüküs Hayat

Dün çalışırken bir kulağım da TRT FM'de idi ve konukları, çok sevdğim tiyatro oyuncularından, ustalarından biri idi: Zihni Göktay! İsmail Dümbüllü'nün KavUğUnun günümüzdeki sahibi, hani şu -çocuklğumdan bu yana hep bildiğim- LüKüS hAYat adlı müzikalin baş rol oyuncusu... O kadar keyifli bir sohbetti ki kahkahalar gırla gidiyodu. Hepsi hazır cevap tabi, zeki espriler, geçmişten anılarla dolu bikaç saatti. Yakalayıp da gecenin bi vakti aklımda kalan anekdotuları saklayıp kayda geçeyim dedim. Garip bi hisle tarihten bi sayfayı okur gibi dinledim onları ve sanki yıllar sonra onların küçük anılarından kimsenin haberi olmayacak diye sahiplenme mecburiyetine kaptırdım kendimi. Kaptırdım neye yarar, espri bombardımanında sadece bir tanesini tam saklayabilmiş hafızam. Onu kayda geçiyorum hemen:
Yıllar önce, Zihni Göktay'ı br gazeteci arar ve elefondan röportaj yapma izni alır; ardından da başlarsorularını sormaya. Son sorusu "İngiltere'nin ünlü mzikallerinden Cats Müzikali 16. yılında ve gösterimden kaldırılacakmış belli nedenlerle, ömrü kadarmış; fakat bizim Lüküs Hayat, 17.yılında hâlâ sahnelerde devam ediyor. Bu konuda ne söyleyeceksiniz?" olmuş. Zihni Göktay, hemen yanıtlamış "Efendim, çok itina gösterilse dahi, iyi ve cins bir kedinin ömrü zaten 16 yıldır. Dolayısıyla ömrü dolmuştur, doğrudur. Bizdeki Lüküs Hayat müzikaline gelince, bunca işsiz varken ve kolay yoldan zengin olmanın derdinde 0 milyon insan yaşarken, daha çokkk uzun yıllar süreceğe benzer..))" Zekice...

Bu arada, radyo tiyatrosunun ilklerinden, duayenlerinden olan Zihni Göktay gibilere "ses efektörü" deniyormuş.. Bunu yeni öğrendim, ne de ilginç bi isim değil mi! Ayrıca bir gün gidip yerinde görmeyi arzu ettiğim Cats Müzikali'nin 18. yıldönümü imiş bu yıl ve devam etmekte imiş. E sevindim tabi.. SHakespeare'ın ünlü oyunlarından Kral Lear'ın ise 24. yıldönümü imiş. düşünsenize bir zamanlar babasının baş rol oynadığı oyunda ölümler ardından çocuları devralıyormuş oyunları ve rolleri. Aman Zihni Göktay'a sağlık versin Allah, hani bi şey olsa kafam, onun yerine kimseyi konduramaz. E yani dile kolay "24 yıl" dır o canlanırıp seslendiriyor Lüküs Hayat müzikalini. Di mi ama?

yASaKLar

Sigaranın yasaklandığı şu günlerde, yasağın başarı ile devam ettiği gözlemleniyor. En azından gazeteler ööle diyo. Bu sevindirici tabi. -Ki keşke yasaklar değil, ricalar yetseydi insana. bireysel direnç / otokontrol sistemi yasaklara zorunlu kılmasaydı bizi ama toplu halde yaşamak kuralları, kurallar ise yasakları geitiriyor beraberinde -Hazır yasakların işe yaradığı bir süreçte gider iken başka yasaklar da gelse. Büyük şehrin karın ağrılarından, stres toplarından biri benim için "gürültü kirliliği". Çabalansa bulunur buna da bi çare ama zaptı zor olabilir tabi. En azından klakson yasağı ile başlanabilir mesela. 1960'lı yıllarda böyle br yasak uygulanmış -gülmeyin, işe yaramış valla- ve bu yasaktan toplanan para ile İstanbul Haseki Hastanesi yaptırılmış. Bugün bile hastne adının bulunduğu levhanın altında "Klakson Yasağından kazanılan para ile yaptırılmıştır" yazıyrmuş Ne hoş ve ilgindeğil mi! Bizim memlekette de böyle güzel adımlar atılırmış zamanında. Yani bizler de kimseye özenmeden, uygarlık / Avrupa Birliği demeden; KENDİMİZKEN DE güzel şeyler yapmayı akıl edebilecek duyarlıkta bulunabiliyoruz nihayetinde.

Japonca mı?

Shangai Öpücüğü başlıklı yazımı ekler eklemez bi arkadaşla telde konuşuyduk dedi "nerden anladın japonca olduğunu?" Efenim hemen sölim burdan; "harfler-hatta hece demek daha doğru- yan yana yazılıyo ise Japonca, yukardan aşağı yazılıyosa Çince'dir" Yani bööle biliyom. Yıllar önce, üniversitede iken Farsça dersimiz vardı; zorunlu seçmeli. Şirazî'yi, Ömer Hayyam'ı dilinden okuyup dinlemek harikaydı; üstelik müzikli (kendinden ahnekli) bi dil. Muhteşem bir Farsça dil profesöründen alıyoduk dersi -Tulga OCAK-, kadının ağırlığı ve farklılığıyla da bağlantılı olarak Farsça'nın etkisine girdiğimiz bi dönemde İran Kültüre gittik bir iki ay. Yazık ki hevesten ibaret kaldı, yorucu bi dil, üstelik kullanım alanı da yok ki pekişsin. Bi de kursta politik bitakım duruşlar belirginleşmeye başlayınca terkettik toplu olarak. Neysse efenim, işte bu kursta Japon bi arkadaşımız olmuştu, Türkçe çat pat ama İngilizce, Almanca, biraz da Fransızca... süper. Bi yıl Türkiye'de kaldığı sürede Farsça'yı da öğrenyim demiş. İşte ondan biliyom ki bu şarkılar Japonca. Bikaç cümle seslemeyi öğretmişti bize ama nerdeee yıllar öncesinde kaldı valla. O, bu azimle 12 kurun 12 sini de bitirdi mi bilmem ama birlikte devam etseydik biz de Japonca bi şeyler kapardık herhal ondan. Bunca laf ettim bari ismimin Japonca yazılımını sunayım dedim, ama bu kez de blog sayfam farklı yazı karakterini okuyadmadı Html üzerinde. E şimdi, hepten de boş göndermiş olmim sizi, bi dakka. Japonca hakkında kısa bilgi:

"Bugün tek biçimli bir dil olan modern Japonca eski klasik yazı diliyle modern konuşma dilinin uzlaşması sonucunda ortaya çıktı. Çince telaffuzunun Japonca'ya benzemesi yüzünden, önceleri yazı dilinde Çin harfleri kullanıldı ve yazı dili konuşma dilinden farklı bir evrim geçirdi; Çin üslubunun etkisinde kalan bu yazı, daha sonra hece işaretleri (kana) biçiminde sadeleştirildi. Bugün Japonca, düşey sütunlar halinde sağdan sola doğru yazılır ve bu yazı Çin harfleriyle kana'nın bir karışımıdır. Japonca'da çok sayıda ünlü vardır; sadeleşmiş konuşma dili ses bakımından ahenklidir; ama konuşma uzarsa bir tek düzelik duygusu uyandırabilir. Yerli kelimeler daima açık hecelerle biter; Japoncaya aykırı düşmeyen n ile biten yabancı kelimeler dışında başka dillerden aktarılan kelimelerin son heceleri açıktır.
Morfoloji bakımından iki büyük kelime kategorisi vardır; bunlardan bazıları değişir, ötekiler değişmez (isimler bu kategoridendir). Değişken kelimelerin, az çok genişlemiş olan köklerine sonekler katılır; bu kökler bir kiplik, bir görünüş veya bir sözdizimi görevini tek başlarına belirtebilir. Değişmez kısa parçacıklar olan eklentiler, halleri veya cümle içinde kelimeler arasındaki ilişkileri anlatır. Dil şahsı veya çoğulu belirtmez, ama kelime hazinesi bir eksikliği giderir ve çoğunlukla şahıslar kullanım kibarlığının derecesiyle belirtilir. Sözdiziminde, belirleyenin belirlenenden önce gelmesi, yüklemin daima sonda cümle sonunda yer alması gibi Altay dil öbeğinde de görülen bazı kurallara rastlanır." -yani Japonca'da kimi kelimeler, Arapça ve Çince'deki gibi kökte değişir; kimi kelimeler de Türkçe vb.de olduğu gibi kök yapısı hiç bozulmadan sonuna gelen gelen eklerle üretilir.

Zaten bu nedenledir ki; Farsça, Türkçe, Fransızca ve Japonca cümle yapısı bakımından aynı dil grubunda yer alırlar. Hepsinde de yüklem sondadır. Olur ya farklı bir dil öğrenmek isyetenler var ise kolaylık olsun..)

Shangai Öpücüğü'nden nerelere..

"Shangai Öpücüğü" diye bir film izledim. Zırt vırt filmlerden biri zannettiğim ama silmeden önce kontrol edim diye başladığım; atlatarak gözattığım bir filmdi. Ama başroldeki Çinli adamın mimiksiz surat ifadesi ile süren, göz ve ağız ile duyguların ancak belirginleştiği bu filmi izleyesim geldi. Derken Los Angleslı bu Çinli kahramanın, köklerine ait, babasından kalma sHANGAİ'daki evi satarak tabir-i caizse kamburundan kurtulmak çabası; Çin'e dair her şeyden sıyrılmak istemesi çekti dikkatimi. Fakat işler onun planladığı gibi olmuyor, âşık olduğu Çinli bir kıziçin orada yaşamaya karar veriyor; ancak, tüm çabasına karşın bi türlü oralı olmayı içtn-beynen başaamıyordu. Psikolojik bir film değildi, güya aşk filmiydi; ama aslında Amerika'nın lehine çalışan bi yapım. Yine de dikkatli izleyince, gerçekte sosyolojik bi mesaj görüyodunuz. Köklerinden -sadece mekân olarak değil, kültürel yapıdan ve değerlerinden de- uzak kalmış bireylerin, doğdukları ve gerçekte ait oldukları topraklara nasıl da yabancılaşıkları ve oraya yeniden dönmenin yama misali bir görüntü ile sonuçlanacağına dair sosyolojik tespitler vardı. Adam, en sonunda yeniden dönüyordu yaşadığı yere; Amerika'ya, huzura eriyodu orada -e ne de olsa Amerikan filmi-. Fakat bi orta yol bulunmuştu filmde;belki mekân olarak kökten uzak kalmıştı kahramanımız, ama alıştığı ortamda kan bağı ile kökü olan -yıllardır ziaretine gitmediği- babasının yanına gidiyordu sonunda. Amerikalı sevgilisi de hali hazırda bekliyodu onu bu arada. ha ha ha...
Velhasıl-ı kelam, filmi değil ama özünü sevdim, bi de müziklerini. Sakin, duru bi sestendi, sözler de anlaşılırdı. Baktım David Kitay. Hemen bi tarama yaptım; ooo adam, görüntü yönetmenliği bile yapmış bi müziyen, ki biçok film müziğinde de imzası var. Hımmmm dedim, aferin.
Bu esnada Japonca olan bir dizi şarkıya denk geldim. Ben dinledim, beğendiğim birini sizinle de paylaşayım efenim. Japoncasını okuyadığım için, "gluuu gluki, kgunkti kangkti...,

kli klubm" gibi birtakım seslerle ahnekli hale gelen bu şarkıyı size uydurduğum ismiyle takdim ediyorm. Karşınızda KLİNGTİ KLUMNB! ..)

herkesin bir kitap SaTıŞ tekniği var tabi..!

Endonezya'da bir yazar ve aynı Kişisel Gelişim Uzmanı, yeni bir kitap yayınlamış. Onu diğbiçoklarından farklı kılan ise, kitabının tanıtımı için daha önce hiç yapılmamış bir şeyi yapmış olmas. Zenginlikbaşa bela tabi. Atlıyor bir helikoptere, alıyor 10.000 dolardan bozma 1 dolarlarla dolu çantasını. Geçtiği köy-kasaba üzerine boşltıveriyor paraları. Bu boca edişten nasibini kapan kapıyo, alt alta üst üste. Yetişebilene tabi. Bi de kameraya çektiriyo ki bunu; bundan âlâ reklam mı olur? Oh oH ...
oYSA bi kişisel gelişim uzmanı olarak verdiğmesaj ile alınanın aynı olmadığını hesaba katmalıydı. Öyle ya "ben kitap yazdım, size alabilmeniz için para veriyorum" mesajını veriyor ama, kişi başına çoğu kere günlük 1 doların altında kazanan bir topluluğun insanlarının iletiyi bu şekilde algıladığını hiç sanmıyoum.
Hoş adamın macı dikkat çekmekti, bakın ben bile konu edinip dikkat çekm üzerine.
Hakkaten yalnız; reklamın iyisi kötüsü olmuyo. Tek ve bâkî gerçek bu!

Bu da kuzu çevirme!

19 Mayıs tatilini Sinop'ta değerlenirmiştim. Gitmişken gezmedik yer bırakmayalım dedik, şansımız da yaver gitti. Bu da birkaç yazılık bir seri olabilir.

Neyse efenim, tam zamanı imiş, Sinop'un Bektaşağa Köyü'ndeki panayırı da ziyaret ettik. Bu bildiğiniz yiyecek ve giyim pazarlarının çok daha genişletilmiş bir çeşidi. Bir yanda gözlemeler, çerezler, mısırlar, şekerlemeler; bir yanda sebze meyve serisi; öte yanda ise giyim kuşam (aklınıza ne gelirse...). Dedim ya sosyete pazarlarının anadolu-Karadeniz uyarlaması. Koca bi düzlüğe yayılmış bu panayırda ilgimi en çok çeken ise daha girişte bizi karşılayan kuzu çevirme dizini idi. Şaşkınlıkla hemen fotoladım. Ne bilim, hani kuzu çevrildiğini görmüştüm de ABAKÜS misali bi düzenek üzerine üst üste sıralanmış boncuk gibsini görmemiştim..) Ateş, biraz arkadan ve alttan geliyo. Arkada ona uygun bi de tümsek yapmışlar rüzgârı kesip alevlerin yönünü belirleyen; öölecene pişiyo işte. İlgüünç di mi?

YuMuRtA'dan ne mi çıktı?

Azmin elinden kurtulmuyor bi şey. Sonunda buldum filmi. Sağ olsun ayırmış hemen kenara bizim cd’ci (bu da nası bi meslekse, uyduruvermişiz).

TeDiRginLiğİn filmi diye tanımlayabilirim Yumurta sinema filmini. Semih Kaplanoğlu’nun yönetmenliğini yaptığı film, İtalyan filmleri formunda bir sükunetle ve bazen renksizlikle (gerçek anlamda renkten bahsediyorum) ağır ağır ilerleyen bir döngüde geliyor karşınıza. Film, aslında biyografik bir yapıya sahip; yani Yusuf’un iç gel-gitlerine, o döneme ilişkin psikolojisine-diyebilirim ki, bir durum hikâyesi-. Ancak bunları öyle belli belirsiz bir bulanıklık ve çalkantı ile sunuyor ki film, seyirci olarak çok iş düşüyor size. Hatta kimi sahnelerde oyuncuları mekâna bırakmışlar, “siz doğal davranın işte…” deyip kendi hallerine bırakmışlar da ööle doğaçlama çekmişler gibi bi haller çıkıyo ortaya. Yakın çekimler ve bilinç akışına destek verici bi suskunluk, ses tonu ve mimik kullanımı az, böylece keşif daha zor. O kadar ki, kahraman olan Yusuf’un duygularına ilişkin fikriniz, ancak çok dikkatli bir izleyici ve gözlemci iseniz mümkün.
Doğrusu bu tip İtalyan tarzı filmler pek cezbedici değildir benim için; ancak film tekniği ve sinemacılıktaki farklı yaklaşımı adına Türk sineması için başarılı bir adım olduğunu düşünüyorum. Her şeyden önce film, sıkıcı gelebilir; ama asla kendi içinde bi tutarsızlığa düşmediğini belirtmeliyim. Yani baştan beri, daha, Yusuf’un İstanbul’daki sahaf dükkanına akşam vakti gelen kadının kitap araması esnasında havaya sinen tedirginlikten, devamındaki annesinin ölümü üzerine gittiğinde sığıntıyla oturduğu koltuk sahnesine, annesinin en yakını olan yeğeni Ayla ile kaldıkları süredeki kamaşmalarına, Yusuf’un ip eğiren adamın makinesine bakarken bayıldığı sahne, mezarlıktaki ve rüyalarındaki gri karanlık sahnelere kadar adım adım her yerdedir tedirginlik. İzleyici olarak sizi de diken üstünde oturtur film. Sonuna gelindiğinde ise son olduğunu anlamaksızın bakakalabilirsiniz. Amaç da budur zaten, bu ruh halini irdelemek. Böylece, ille de bir olayın değil de; bi psikolojinin, ööölesine bi anın da filminin yapılabileceğini göstermektir belki de…
Filmde şu dikkat çekici idi bi de; son zamanlarda belgesel film vb postmodern yaklaşımla çekilen filmlerde olduğu gibi Yumurta’da da oyuncu kadrosu hayli azdı. Bu oyunculardan Yusuf ve Ayla hariç sanırım hepsi yöre insanındandı. Ses vurgu vb gayet amatörce geliyordu çünkü.
A bu arada filmin adı niye yumurta? Bi yumurta sahnesi varbir türlü bukamıyolar tavuk nereye yumurtladı ise. Birkaç günü kapsayan film içinde yumurta ile geliyor Ayla elinde sadece bir yumurta ile, gösteriyor. Ardından gelen sürerçte Yusuf gitmemeye karar veriyor ve film boyunca gerçekten gözüyle tebessüm ettği, güldüğü tek sahne yumurtayı gördüğü sahne. Ben bunu, YUMURTA=İNSANIN ARADIĞI CEVAP ile özleştirdim. Bu konuyla ilgili daha çok çene yapabilirim ama laf ebeliği uyapanın bi âlemi yok. Herkes kendi gözüyle görüp adlandıracaktır nasılsa.

Efenim, şimdi yumurtadan ne mi çıktı? Bu yorumlar brleşince elinizde ne kaldı ise... Velhasıl-ı kelam, sinemacılık adına başarılı bulduğum, ancak kendi film anlayışım açısından pek de beklediğimi bulamadığım bir film oldu YuMuRtA..